Stel: je hebt exact hetzelfde huis als je buurman. Beide zijn normaal €500.000 waard. Je buurman slaagt erin om zijn huis te verkopen voor €1 miljoen.
Stel nu dat je daardoor verplicht wordt om de meerwaarde van je eigen huis als inkomen aan te geven. Je woont er gewoon verder. Je verkoopt niets. Er komt geen euro op je rekening. Toch moet je €500.000 “winst” rapporteren.
Absurd? Voor je huis wel, maar voor veel bedrijven is deze logica de realiteit. Neem bvb. Alphabet en Amazon. In het tweede kwartaal was $98 miljard van de $112 miljard nettowinst van Alphabet een “papieren herwaardering”. Bij Amazon was er in Q2 $62,6 miljard winst, waarvan $53,4 miljard dankzij herwaarderingen. Vooral Anthropic duwde hun winst stevig hoger.
Zolang de koersen bleven stijgen, heeft deze winstillusie de gerapporteerde winsten van bedrijven verder de hoogte ingejaagd. Maar de koersen zijn niet meer aan het stijgen, ze dalen zelfs. En dat zal ervoor zorgen dat de winstillusie binnenkort aan diggelen wordt geslagen. De eerste tekenen zien we al in de cijfers van het derde kwartaal.
Dit artikel is eveneens te beluisteren via Spotify en Apple Podcasts of te bekijken op YouTube (publicatie dinsdagochtend).
Winst zonder verkopen
Eerst het mechanisme uitleggen. Als je dit snapt, heb je al een leuk wistjedatje voor aan de kersttafel!
Op een resultatenrekening staat onder de operationele winst een lijn “Other income and expenses”: overige opbrengsten en kosten. Daar komt alles wat niets met de kernactiviteit te maken heeft. Bijvoorbeeld:
- Rente op de cashpositie
- Wisselkoerseffecten
- winsten of verliezen op beleggingen
- Uitbetaling verzekeringsclaim
- Verlies/winst bij verkoop van assets
- …
Veelal is dit item een bijzaak. Vandaag is het bij veel bedrijven de hoofdzaak.
De oorzaak is een Amerikaanse boekhoudregel (ASU 2016-01) die sinds 2018 geldt. Bedrijven moeten hun aandelenbelangen tegen “fair value” waarderen, ook belangen in bedrijven die niet op de beurs noteren. Haalt zo’n privaat bedrijf geld op aan een hogere waardering, dan moet de eigenaar zijn belang opwaarderen in de eigen boekhouding. En die opwaardering gaat rechtstreeks naar de winst.
Een rekenvoorbeeld. Een beursgenoteerd bedrijf bezit 10% van een privébedrijf dat 100 miljard dollar waard is. Dat belang is dus $10 miljard waard. Een nieuwe investeerder stapt in het privébedrijf aan een waardering van 300 miljard. Het belang gaat op papier van 10 naar 30 miljard dollar. Die 20 miljard moet het beursgenoteerde bedrijf als winst boeken. Zonder één product extra te verkopen. Zonder dat er één dollar binnenkomt. Dat noemen we papieren winst. Het genereert geen cash en het is niet noodzakelijk herhaalbaar.
Een bedrijf kan eveneens papieren verlies maken.
Drie bedrijven, drie kwartalen
We nemen als voorbeeld Alphabet, Amazon en Nvidia. Hieronder hun cijfers van de voorbije 3 kwartalen.
| Bedrijf | Q1 winst | Q1 niet-recurrent | Q1 % van winst | Q2 winst | Q2 niet-recurrent | Q2 % van winst | Q3 winst | Q3 niet-recurrent | Q3 % van winst |
| Alphabet | 62,6 | 37,7 | 60% | 112,2 | 98,0 | 87% | 26,5 | -8,2 | -31% |
| Amazon | 30,3 | 16,0 | 53% | 62,6 | 53,4 | 85% | 20,7 | -1,2 | -6% |
| Nvidia | 58,3 | 16,4 | 28% | 59,7 | 7,8 | 13% | 17 nov. | 17 nov. | 17 nov. |
| Totaal | 151,2 | 70,1 | 46% | 234,5 | 159,2 | 68% | 47,2 | -9,4 | -20% |
Q1 2026
In het eerste kwartaal boekten de drie bedrijven samen $70 miljard aan papieren winst.
Alphabet boekte $36,9 miljard winst op aandelenbelangen, vooral in niet-beursgenoteerde bedrijven. Amazon meldde $16,8 miljard winst vóór belastingen uit zijn belang in Anthropic. Intussen zakte de vrije kasstroom van Amazon over twaalf maanden naar amper $1,2 miljard, door de investeringen in AI-datacenters. Harde cash eruit, papieren winst erin.
Q2 2026 – Winstillusie op volle kracht
In het tweede kwartaal vielen twee zaken samen.
Eind mei haalde Anthropic $65 miljard op aan een waardering van $965 miljard. Dat is 2,5 keer meer dan de $380 miljard van februari. Op 12 juni trok SpaceX naar de beurs aan $135 per aandeel. Met $75 miljard was dat de grootste beursgang ooit, en het bedrijf werd gewaardeerd op zo’n $1.800 miljard. Alphabet stapte in 2015 met $900 miljoen in SpaceX. Eind juni was dat belang $94,2 miljard waard.
Het resultaat:
- Alphabet boekte $99 miljard winst op aandelenbelangen.
- Amazon boekte $53,4 miljard aan niet-operationele opbrengsten, voornamelijk Anthropic.
- Nvidia boekte $7,8 miljard winst op zijn aandelenbelangen.
Samen: $159 miljard aan papieren winst in één kwartaal.
Door deze niet-recurrente winsten lijken deze bedrijven goedkoop volgens klassieke parameters zoals de koerswinstverhouding.
Q3: de eerste keer achteruit
Bij Alphabet steeg de operationele winst met 30% tot $40,6 miljard. De nettowinst daalde met 24% tot $26,5 miljard.
De oorzaak: een verlies van $8,7 miljard op aandelenbelangen. De grootste boosdoener was een ongerealiseerd verlies van $12,4 miljard op beursgenoteerde belangen. Precies daar zit SpaceX sinds juni. Het aandeel piekte op 16 juni op $225,64 en dook in augustus onder de introductieprijs van $135.
Bij Amazon zie je hetzelfde patroon. De operationele winst steeg met 61%, de nettowinst daalde met 2%. Er kwam geen nieuwe meevaller uit Anthropic, terwijl de rentelasten licht oplopen van $0,5 naar $1,7 miljard.
Nvidia volgt nog later deze week met cijfers.
Wat betekent dit voor de S&P 500?
In het eerste kwartaal groeide de winst van de S&P 500 met 28%. De $70 miljard papieren winst van deze drie bedrijven was goed voor zo’n 12% van de kwartaalwinst van de hele index. Zonder die boekingen zakte de groei naar ongeveer 16%.
In het tweede kwartaal liep de winstgroei op tot 51%, de hoogste sinds 2021. Zonder Alphabet en Amazon was het 32,6%. Twee bedrijven zorgden dus voor 18 procentpunt groei.
In het derde kwartaal staat de teller op 31,4% winstgroei, met 88% van de bedrijven gerapporteerd. De groei kwam vooral uit energie en technologie.
Eerlijk is eerlijk: ook zonder papieren winst groeien de winsten hard. Maar kijk waar die groei vandaan komt. Energie profiteert van de hoge olieprijs en de oorlog in het Midden-Oosten. Technologie profiteert van AI-investeringen die steeds vaker op schulden draaien, terwijl de vrije kasstroom van de kopers negatief wordt. De vragen die beleggers moeten stellen zijn:
- Hoe duurzaam is de operationele winst(groei)?
- Wat met de niet-recurrente verliezen als de markt blijft dalen?
De valuation loop
Waarom is dit meer dan een boekhoudkundige curiositeit? Omdat er een gesloten cirkel in zit:
- Publieke waarderingen waren sky high. De beursgenoteerde AI-namen noteren aan dure waarderingen, gedreven door het verhaal dat AI alles verandert.
- De stijgende private premie. Die hoge beurswaarderingen maken onrechtstreeks de private bedrijven duurder. De aandeelhouders van private bedrijven willen hun participaties duur verkopen, liefst aan de huidige dure waarderingen van de publieke markten. Nieuwe financieringsrondes gebeuren aan steeds absurdere niveau’s om ze dan finaal op de publieke markt te gaan verkopen (cfr. SpaceX en Anthropic IPO’s).
- De winstillusie. Big Tech is aandeelhouder in die privébedrijven en moet zijn belangen opwaarderen. De papieren winst stroomt de kwartaalcijfers binnen.
- De rechtvaardiging. Wall Street ziet recordwinsten, besluit dat de AI-waarderingen dus terecht zijn en biedt de koersen nog hoger.
En dan begint stap één opnieuw. Er komt in die hele cirkel geen extra cash en geen extra product aan te pas.
Het schoolvoorbeeld is Google en Anthropic. In februari 2026 haalde Anthropic geld op aan $380 miljard. Google bezat zo’n 14% en boekte daarop ongeveer $27,6 miljard papieren winst. Wie dreef die waardering mee omhoog? Google zelf, met een toezegging van $10 miljard. Anthropic gebruikt dat geld onder meer om rekenkracht te kopen, en legde bij Google en Broadcom 5 gigawatt aan capaciteit vast. Google Cloud groeide in het derde kwartaal met 103%.
Google boekt dus de papieren winst, en een deel van zijn eigen investering komt terug als omzet. De waardering van Anthropic wordt niet gezet door een vrije markt, maar door een handvol techreuzen die er elk kwartaal op papier rijker van worden.
Van privé naar publiek: waarom SpaceX het spel verandert
Zolang een bedrijf privé is, verandert zijn waardering alleen bij een nieuwe financieringsronde. De insiders bepalen de timing, en een ronde komt meestal pas als de waardering omhoog kan. De papieren winst kent dan maar één richting.
Op de beurs werkt dat anders. Daar komt elke dag een nieuwe prijs en elk kwartaal volgt de afrekening. SpaceX bewijst het. Na de beursgang aan $135 piekte het aandeel op $225,64, om in augustus onder de introductieprijs te zakken. Op 13 november sloot het op $139.
En er komt nog meer aanbod. Om de paar weken lopen er lock-ups af, dat zijn de periodes waarin vroege aandeelhouders niet mogen verkopen. Eind oktober kwamen er zo’n 1,3 miljard aandelen vrij. Op 8 december volgt de rest van de lock-up van 180 dagen. Meer aandelen op de markt betekent meer druk op de koers, en elke daling komt bij Alphabet in de winstcijfers terecht.
Anthropic komt deze week ook naar de beurs. Vanaf dat moment wijzigt de waardering elke dag. Omhoog en omlaag. Als de IPO flopt, zal dat ook zichtbaar zijn in de resultaten van o.a. Amazon, Alphabet, Microsoft.
Daarna komt ook nog OpenAI naar de beurs (nog geen datum bekend).
Het basiseffect van 2027
Een rekeneffect waar de meesten geen rekening mee houden.
In het tweede kwartaal van 2026 verdiende Alphabet $112,2 miljard. Daarvan kwam $77,1 miljard uit de herwaardering. Zonder die boeking bleef er zo’n $35 miljard over.
Stel dat Alphabet in het tweede kwartaal van 2027 operationeel 15% beter doet. Dan verdient het zo’n $40 miljard. Op papier is dat een winstdaling van 64%.
Hetzelfde geldt voor de hele index. Het tweede kwartaal van 2027 wordt vergeleken met een kwartaal van +51%. De krantenkoppen over “instortende winsten” staan dus al klaar, ook als de bedrijven zelf gewoon blijven groeien.
Papieren winst vertekent in twee richtingen: eerst naar boven, daarna naar beneden. Wie dat weet, laat zich door geen van beide koppen opjagen.
Conclusie
Papieren winst is geen winst zolang het niet werd gerealiseerd. Het is een momentopname. Een waarderingsoefening.
In twee kwartalen boekten Alphabet, Amazon en Nvidia samen $229 miljard aan papieren winst. In het derde kwartaal stopte de winstillusie met werken, en de beurs reageerde er niet positief op. De operationele cijfers blijven voorlopig nog sterk, maar de gerapporteerde winst gaat achteruit net als de free cash flow.
Dit is een extra bearish element in een markt die er al genoeg te verwerken heeft.
Veel succes!
Geldvos 🦊
P.S. Fan van de blog of podcast? Je zou mij een ongelooflijk plezier doen door Geldvos op Spotify te volgen en mij een 5-sterren review te geven. Dank je!

